lae

Γιατί δεν πήγε καλά η Λαϊκή Ενότητα;

Η Λαϊκή Ενότητα αποτέλεσε έναν από τους πρωταγωνιστές των εκλογών. Η ίδρυση της υπήρξε το «καινούργιο» αυτής της αναμέτρησης και απασχόλησε ιδιαίτερα τον δημόσιο διάλογο. Παρά τη μεγάλη δημοσιότητα όμως, τα αποτελέσματα της ΛΑΕ ήταν απογοητευτικά. Η συζήτηση για τις αιτίες της εκλογικής αποτυχίας της παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί εγείρει ζητήματα που δεν άπτονται μόνο της πορείας του συγκεκριμένου κόμματος, αλλά αφορούν γενικά το κομματικό φαινόμενο καθώς και τις εκλογικές συμπεριφορές. (περισσότερα…)

Περισσότερα

florak

«Το ρημάδι το καλό» που έλεγε ο Φλωράκης

Μια από τις πρώτες αναμνήσεις εκλογών που έχω, είναι ο Χαρίλαος Φλωράκης να συζητάει σε προεκλογική περιοδεία με τους κατοίκους ενός χωριού. Κατά τη διάρκεια της κουβέντας κάποιος του απευθύνεται λέγοντας «μα το ΠΑΣΟΚ δεν είναι λιγότερο κακό από τη ΝΔ;». Ο ηγέτης του ΚΚΕ απαντά με το γνωστό του στιλ: «Εκτός από το λιγότερο κακό, υπάρχει και το ρημάδι το καλό.» (περισσότερα…)

Περισσότερα

eurogroup-varoufakis

Η αδύνατη διαπραγμάτευση

Όσες και όσοι επιχειρούν τις τελευταίες εβδομάδες να αποτιμήσουν την κυβερνητική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ απορρίπτοντας τη μνημονιακή στροφή του, καλούνται εκ των πραγμάτων να αντιμετωπίσουν το ακανθώδες ερώτημα: Η συνθηκολόγηση με τους δανειστές αποτέλεσε αποτέλεσμα της αθέτησης από τον Αλέξη Τσίπρα του προγράμματος του κόμματος ή πρέπει να εξετάσουμε αν, εκτός όλων των άλλων, το πολιτικό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ ήταν εσφαλμένο; Το ζήτημα δεν σχετίζεται μόνο με τη θεωρητική ανάλυση όσων συνέβησαν, γιατί αναλόγως με τις απαντήσεις που δίνονται, προκύπτουν διαφορετικά πολιτικά σχέδια για το «μετά».

(περισσότερα…)

Περισσότερα

Δήλωση παραίτησης από την Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ

1o_synedrio_syriza_ekm_0 (1)

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Η προκήρυξη εκλογών πριν το έκτακτο συνέδριο που είχε αποφασίσει η ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ, δεν αποτέλεσε μόνο μια πράξη περιφρόνησης της συντεταγμένης δημοκρατικής λειτουργίας του κόμματος. Υπονόμευσε επίσης την τελευταία ευκαιρία για την ενότητα του ΣΥΡΙΖΑ και ακύρωσε τη δυνατότητα ενός πολιτικού διαλόγου που έχουμε ανάγκη πιο πολύ από κάθε άλλη φορά. Το αποτέλεσμα της επίσπευσης των εκλογών είναι ορατό: ο ΣΥΡΙΖΑ βαδίζει προς τις κάλπες ακρωτηριασμένος και με πρόγραμμά του την πλήρη εφαρμογή του τρίτου Μνημονίου.

Ο εκβιασμός που δέχτηκε η κυβέρνηση από τους δανειστές ήταν απολύτως υπαρκτός. Γι’ αυτό και δεν στέκουν η ρητορεία περί «προδοσίας» καθώς και η εύκολη αντιμνημονιακή συνθηματολογία. Ωστόσο, ούτε ο εκβιασμός πρέπει να μετατραπεί στο ανυπέρβλητο όριο της πολιτικής ζωής ούτε το αντικοινωνικό Μνημόνιο να εξελιχθεί σε προγραμματικό ορίζοντα του ΣΥΡΙΖΑ. Ο εκβιασμός είναι ο πραγματικός διεθνής συσχετισμός που πρέπει να πολεμήσουμε.

Χρειαζόμαστε λοιπόν, αφού επισημάνουμε τα λάθη της προηγούμενης περιόδου, τη χάραξη ενός ρεαλιστικού σχεδίου απεμπλοκής από το Μνημόνιο. Με σοβαρό οικονομικό προγραμματισμό, οργανωτική αναδιάταξη της δημόσιας διοίκησης, κινητοποίηση του δημιουργικού δυναμικού της κοινωνίας και, πάνω απ’ όλα, ενεργή λαϊκή συμμετοχή σε όλα τα επίπεδα. Χωρίς φετίχ, ευσεβείς πόθους κι επιπολαιότητα.

Αυτή τη στιγμή στον ΣΥΡΙΖΑ η εκπόνηση του σχεδίου απεμπλοκής όχι μόνο δεν έχει ξεκινήσει, αλλά ούτε καν συζητιέται. Διαφωνώντας τελείως με την κεντρική γραμμή του κόμματος και μπροστά στον θρυμματισμό της συντεταγμένης εσωκομματικής λειτουργίας, δεν μπορώ παρά να παραιτηθώ από μέλος της Κεντρικής Επιτροπής.

Η παραίτηση μου επ’ ουδενί οδηγεί στην ιδιώτευση. Τώρα που ένας πολιτικός κύκλος κλείνει, καλό είναι να θυμόμαστε ότι Αριστερά δεν (πρέπει να) σημαίνει μόνο ένα πρόταγμα κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά και μια ορισμένη ευπρέπεια. Ας αποφύγουμε λοιπόν την ανθρωποφαγία και τη χυδαιότητα. Μάς αξίζει κάτι (πολύ) καλύτερο. Δεν είμαι βέβαιος για το αν το βάθος του ουρανού παραμένει κόκκινο· γαλάζιο πάντως δεν είναι.

Γιάννης Αλμπάνης 26/8/2015

 

Περισσότερα

Νέα γραμμή, όχι κυνήγι μαγισσών

Meeting between Greek Prime Minister Alexis Tsipras and the Iranian Foreign Minister Mohammad Javad Zarif Konsari in Maximos Mansion, Athens, on 28 May, 2015 / Συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα  με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ Κονσάρι, Αθήνα, 28 Μαίου, 2015

Δημοσιεύτηκε στην Σφημερίδα των Συντακτών στις 14/2015

Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ για σύγκληση έκτακτου συνεδρίου τον Σεπτέμβρη έδωσε μια τελευταία ευκαιρία για να αποφευχθεί μια διάσπαση που μοιάζει αναπότρεπτη.

Μάλιστα, θα ήμασταν πιο ακριβείς αν κάναμε λόγο για πολυδιάσπαση αφού, πέρα από τον κόσμο που πάντοτε στις διασπάσεις αποτραβιέται από τις οργανωμένες διαδικασίες, θα υπάρξει τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ που δεν θα συνταχτεί με κάποιο από τα δύο μέρη της σύγκρουσης.

Με την απόφαση της Κ.Ε. οριοθετήθηκε ένα πλαίσιο εσωκομματικού διαλόγου με ορίζοντα το έκτακτο συνέδριο, που δεν επιτρέπει μονομερείς ενέργειες όπως είναι οι διαγραφές.

Είναι αυτονόητο ότι το συνέδριο (ως η κορυφαία δημοκρατική διαδικασία του κόμματος) θα πρέπει να αποφασίσει για τη στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές. Αυτή τη στιγμή βέβαια όλα δείχνουν ότι η τελευταία ευκαιρία για την ενότητα του ΣΥΡΙΖΑ θα πάει χαμένη…

Παρά όμως την απαισιοδοξία για τις εσωκομματικές εξελίξεις, θα ήταν χρήσιμο να σκιαγραφήσουμε τις πολιτικές προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την ενότητα και την αριστερή πορεία του ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμα και αν σήμερα δεν μπορούν να βρουν ευήκοα ώτα, θα μπορούσαν ίσως να δώσουν έναυσμα διαλόγου στο προσεχές μέλλον.

Πρώτα απ’ όλα, ο ΣΥΡΙΖΑ (και εν γένει η Αριστερά) δεν μπορεί από θέσεις κυβερνητικής ευθύνης να εφαρμόσει το νέο Μνημόνιο, πόσο μάλλον όταν αυτό επιβλήθηκε με οικονομικό πραξικόπημα. Είναι ζήτημα ηθικής τάξης (αφού το πρόγραμμά του κινείται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση) και πολιτικής στρατηγικής (αφού η εφαρμογή των μνημονιακών μέτρων θα θρυμματίσει τις κοινωνικές συμμαχίες του κόμματος). Δεν μπορεί ο Αλιέντε να εφαρμόσει το πρόγραμμα του Πινοσέτ.

Δεύτερον, δεν είναι δυνατόν να συζητάμε σήμερα σαν να μην ήταν υπαρκτός ο στυγνός εκβιασμός των δανειστών ή σαν να μην έχει λάβει χώρα το εξάμηνο της διαπραγμάτευσης. Δεν έχει κανένα απολύτως νόημα μια επιστροφή στην πολιτική ρητορεία του 2012. Ισως το πιο μεγάλο κέρδος του εξαμήνου που πέρασε είναι ότι έφτασε στο απώτατο όριό της, την τακτική της «σκληρής διαπραγμάτευσης», αναδεικνύοντας εντέλει την ανεπάρκειά της.

Το μείζον ερώτημα που προέκυψε από την ήττα της τακτικής μας είναι το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί μια ευρωπαϊκή ελίτ που έχει και τη δύναμη και τη βούληση να εξοντώσει οικονομικά έναν ολόκληρο λαό, προκειμένου να στραγγαλίσει εν τη γενέσει ένα εναλλακτικό πολιτικό παράδειγμα.

Τρίτον, είναι όρος ύπαρξης για τον ΣΥΡΙΖΑ και, κυρίως, για την ελληνική κοινωνία να χαράξουμε και να εφαρμόσουμε ένα σχέδιο απεμπλοκής από το Μνημόνιο. Η απεμπλοκή ούτε μπορεί να χάνεται στο βάθος της τετραετίας ούτε μπορεί να επέλθει ως αποτέλεσμα της… πλήρους εφαρμογής του Μνημονίου.

Τέταρτον, ούτε ενότητα αλλά ούτε καν διάλογος μπορούν να υπάρξουν σε ένα κλίμα ανθρωποφαγίας που αρχίζει να θυμίζει ζοφερές εποχές της Αριστεράς.

Στον ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχουν ούτε προδότες ούτε και υπονομευτές. Πέρα από τη νοσηρότητα που παράγουν, οι θεωρίες συνωμοσίας και η ενοχοποίηση προσώπων αποπροσανατολίζουν από τα πραγματικά πολιτικά ερωτήματα. Οπως έλεγε ένας παλιός κομμουνιστής: Δεν έφταιγαν ούτε ο Ζαχαριάδης ούτε ο Μάρκος. Η γραμμή ήταν από την αρχή λάθος γιατί δεν είχαμε καταλάβει τον κόσμο στον οποίο ζούσαμε.

Νέα γραμμή χρειαζόμαστε, όχι διάσπαση και κυνήγι μαγισσών.

 

Γιάννης Αλμπάνης

Περισσότερα

Χρειαζόμαστε σχέδιο για την ανατροπή της επικυριαρχίας των δανειστών

syntagma

 

Συνέντευξη του Γιάννη Αλμπάνη στην Τζέλα Αλιπράντη για την Εποχή της 26/7/2015

 

  • Πώς αποτιμάτε τη συμφωνία που έφερε η κυβέρνηση;

 

Η συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα ενός στυγνού εκβιασμού. Υπό την απειλή της ανατίναξης του τραπεζικού συστήματος που θα οδηγούσε στην άτακτη χρεοκοπία και την πλήρη οικονομική καταστροφή, επιβλήθηκε στην ελληνική κυβέρνηση το τρίτο μνημόνιο. Όπως ακριβώς τα δύο προηγούμενα, το τρίτο μνημόνιο βαθαίνει την ύφεση και την ταξική πόλωση, χωρίς να διασφαλίζει σε βάθος χρόνου την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη –παρά την επικείμενη αναδιάρθρωση χρέους. Επιπλέον, διαιωνίζει το καθεστώς μειωμένης λαϊκής κυριαρχίας, από τη στιγμή που η Βουλή νομοθετεί καθ’ υπαγόρευση των δανειστών. Η συμφωνά βρίσκεται δηλαδή στον αντίποδα του πολιτικού σχεδίου του ΣΥΡΙΖΑ και των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης. Αν και συνήθως γίνεται λόγος για «πραξικόπημα», νομίζω ότι μάλλον θα έπρεπε να ανατρέξουμε σε καταστάσεις του 19ου αιώνα όταν οι αγγλικές κανονιοφόροι επέβαλλαν στην ελληνική κυβέρνηση την πολιτική που θα έπρεπε να ακολουθήσει. Το ότι η συμφωνία είναι πολύ κακή, επ’ ουδενί σημαίνει ότι ο εκβιασμός δεν ήταν απολύτως υπαρκτός. Το ερώτημα είναι γιατί τα πράγματα έφτασαν στο σημείο ώστε να τεθεί το τελεσίγραφο «μνημόνιο ή άτακτη χρεοκοπία».

 

  • Υπάρχει έδαφος για απεμπλοκή από τα μνημόνια;

 

Κατ’ αρχάς, πρέπει να συνομολογήσουμε ότι δεν υπάρχει πολιτικό έδαφος για να εφαρμόσει ο ΣΥΡΙΖΑ τα μνημόνιο. Είναι τόσο λεπτομερείς οι προβλέψεις της συμφωνίας και τόσο αυστηρή η επιτήρηση που δεν υπάρχει εναλλακτικός τρόπος εφαρμογής ή δυνατότητα υιοθέτησης «αντίμετρων». Το μνημόνιο θα εφαρμοστεί (αν εφαρμοστεί) με κοινωνικό πόνο και κρατική καταστολή. Επομένως, θα πρέπει να εξυφάνουμε ένα σχέδιο ανατροπής της επικυριαρχίας των δανειστών, ένα χειραφετησιακό σχέδιο αποκατάστασης της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Σε ένα τέτοιο σχέδιο όσο αναγκαία είναι η κινητοποίηση των μαζών άλλο τόσο απαραίτητη είναι η ενδελεχής τεχνική τεκμηρίωση –ειδικά σε ό,τι αφορά το τραπεζικό σύστημα. Το ζητούμενο είναι πώς δεν θα βρεθούμε ξανά ενώπιον του θανάσιμου τελεσίγραφου «μημόνιο ή άτακτη χρεοκοπία» ή τουλάχιστον πώς θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε με σχετική επάρκεια.

 

  • Αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται διχασμένος, μπορεί να αποφευχθεί η ρήξη;

 

Αν συνεχίσουμε όπως σήμερα, η διάσπαση θα έχει συντελεστεί μέχρι τα τέλη Σεπτέμβρη. Μάλιστα μπορεί να επέλθει ο κατακερματισμός του κόμματος -σε ό,τι αφορά το στελεχιακό δυναμικό του, όχι το εκλογικό σώμα του. Επειδή από ένα σημείο και μετά η διάσπαση «σε πάει μόνη της» και δεν «την πας εσύ, ίσως τώρα να είναι η τελευταία ευκαιρία για να διατηρηθεί το κόμμα ενωμένο. Θα πρέπει όμως να τηρηθούν τρεις βασικές προϋποθέσεις:

α) Να αποκατασταθεί κλίμα διαλόγου κι ευπρέπειας. Στον ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχουν ούτε προδότες ούτε τζάμπα μάγκες.

β) Να επανεργοποιηθούν τα όργανα του κόμματος (όπως η ΚΕ) που βρίσκονται σε αδράνεια.

γ) Να πάμε με βάση το Καταστατικό σε συνέδριο στρατηγικού επανακαθορισμού της πορείας του όλου ΣΥΡΙΖΑ. Όχι συνέδριο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών.

 

  • Υπό ποιους πολιτικούς όρους μπορεί να υπάρξει ενότητα του κόμματος;

 

Δύο είναι οι βασικοί πολιτικοί όροι. Ο πρώτος είναι ότι εφαρμογή του μνημονίου δεν συνιστά τον ορίζοντα της πολιτικής μας. Δηλαδή, αρνούμαστε να εσωτερικεύσουμε την ήττα και να τη μετατρέψουμε σε ιδεολογία. Η εφαρμογή του μνημονίου απαιτεί ένα άλλο κόμμα, ασχέτως αν αυτό θα ονομάζεται ΣΥΡΙΖΑ ή όχι. Ο δεύτερος όρος είναι ότι θα συζητήσουμε όλοι νηφάλια επί των πραγματικών δεδομένων. Ο οικονομικός πόλεμος των διεθνών κέντρων δεν είναι μπλόφα, αλλά απολύτως υλικό ζήτημα, το οποίο δεν αντιμετωπίζεται απλά με αδάμαστο φρόνημα. Εξίσου υπαρκτή είναι η δαμόκλειος σπάθη της τραπεζικής χρεοκοπίας που επικρέμεται πάνω από την ελληνική οικονομία. Τα πραγματικά ζητήματα απαιτούν πραγματικές απαντήσεις, όχι ηθικολογικά παρακελεύσματα.

 

  • Τελικά, πρόκειται όντως για «στρατηγική ήττα» της κυβέρνησης η συμφωνία, όπως διατυπώνουν πολλά μέλη του κόμματος;

 

Αναμφίβολα ηττήθηκε η κυβέρνηση. Όχι μόνο δεν επεξεργάστηκε Plan Β, αλλά ούτε και το Plan A το εφάρμοσε με τον καλύτερο τρόπο –τι άλλο σημαίνουν οι αλλαγές στη διαπραγματευτική ομάδα και τον υπουργό Οικονομικών… Επιπλέον, στους τομείς που δεν επηρεάζονταν από τη διαπραγμάτευση, ο απολογισμός είναι αναντίστοιχος με τις προσδοκίες των μελών του ΣΥΡΙΖΑ. Ωστόσο, η συμφωνία σηματοδοτεί επίσης τη διάψευση στρατηγικών αντιλήψεων του ΣΥΡΙΖΑ όπως ότι:

α) Μπορεί να γίνει ανεκτή μια αριστερή-εναλλακτική πολιτική στο πλαίσιο της ευρωζώνης.

β) Η δημοκρατία δεν μπορεί να μη γίνεται σεβαστή ως ένα βαθμό από τους Ευρωπαίους «εταίρους».

γ) Ένα κράτος μέλος της ΕΕ δεν μπορεί να απειληθεί με οικονομική εξόντωση.

 

Κυρίως όμως ηττήθηκε η αντίληψη ότι μπορεί να υπάρξουν ««εύκολες» λύσεις  -που θα τις βρούμε είτε στις Βρυξέλλες είτε στη Μόσχα και το Πεκίνο.

Εκ των πραγμάτων, τίθεται πλέον υπό ερώτηση η ίδια η στρατηγική της «κυβέρνησης της Αριστεράς». Το κατά πόσο δηλαδή μπορεί να εφαρμοστεί μια πραγματικά αριστερή κυβερνητική πολιτική εντός του σημερινού παγκόσμιου συσχετισμού,

 

Περισσότερα

Ένας Ζαχαριάδης, αλλιώς…

tsekeris

Δημοσιεύτηκε στην Εποχή της 30/11/2014

 

Ο Νίκος Ζαχαριάδης μισήθηκε και αγαπήθηκε σε τέτοιο βαθμό που ακόμα και σήμερα, η συζήτηση για το πρόσωπό του παραμένει εξαιρετικά φορτισμένη. Το να προσπαθήσει κανείς να αφηγηθεί την πολιτεία του, εστιάζοντας στην περίοδο που ξεκινάει από τον Εμφύλιο και τελειώνει στην αυτοκτονία του στη Σιβηρία, μοιάζει με πορεία μέσα σε ναρκοπέδιο: οποιοδήποτε βήμα, είτε προς τα «αριστερά» είτε προς τα «δεξιά», μπορεί να προκαλέσει μοιραία έκρηξη. Το δύσκολο εγχείρημα αναλαμβάνει ο γνωστός δημοσιογράφος και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ Άγγελος Τσέκερης με το βιβλίο του «Μια ιστορία, αλλιώς… Ο Ν. Ζαχαριάδης, η Σοβιετική Ένωση και οι κομμουνιστές της Τασκένδης», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ταξιδευτής.

 

Μια συνοπτική εισαγωγική αφήγηση

 

Θα ήταν λάθος να κρίνουμε το βιβλίο του Τσέκερη ως ιστορική πραγματεία. Πρόκειται για ένα πολιτικό βιβλίο που επιχειρεί μια καινούργια (και πιο νηφάλια από τις συνηθισμένες) ερμηνεία γνωστών ιστορικών γεγονότων. Ας δούμε τι λέει ο ίδιος ο συγγραφέας στην εισαγωγή του (σελ 21): «Δεν θεωρώ ότι το βιβλίο κομίζει κάποιο καινούργιο, άγνωστο μέχρι σήμερα ιστορικό στοιχείο, ούτε ότι για τη συγγραφή του αξιοποιήθηκαν εξαντλητικά όλες οι διαθέσιμες ιστορικές πηγές. Αυτό που επιχείρησα ήταν να κάνω ένα βήμα πέρα από τα στερεότυπα, με τα οποία το κομμουνιστικό κίνημα (σε όλες του τις εκδοχές), έγραφε και ξαναέγραφε την ιστορία του.»
Ωστόσο, θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι ο κατά Τσέκερη Ζαχαριάδης μπορεί να λειτουργήσει ως μια συνοπτική εισαγωγική αφήγηση των πιο κρίσιμων ιστορικών στιγμών του ΚΚΕ. Τα τελευταία χρόνια, ενώ έχουν εκδοθεί πλήθος σημαντικών μελετών επιμέρους πτυχών της Αντίστασης και του Εμφυλίου από αξιόλογους Έλληνες ιστορικούς, λείπουν οι γενικές εκλαϊκευμένες αφηγήσεις των γεγονότων. Αφηγήσεις που είναι ιδιαίτερα χρήσιμες αφού δίνουν στο ευρύ κοινό μια πρώτη εικόνα των συμβάντων και μπορούν να αποτελέσουν για τους πιο φιλομαθείς έναυσμα για περαιτέρω μελέτη. Με έναν ρέοντα εύληπτο λόγο, και εξηγώντας ακόμα και αυτά που οι παλιοί αριστεροί θεωρούν αυτονόητα, ο Τσέκερης καταφέρνει να φτιάξει ένα βιβλίο που ακόμα και ο μη εξοικειωμένος με τα του ΚΚΕ αναγνώστης, θα χαρεί να διαβάσει.

 

Πέρα από τα στερεότυπα

 

Όπως είδαμε, από την εισαγωγή κιόλας του «Μια ιστορία, αλλιώς…» ο Τσέκερης δηλώνει τη διάθεσή του να κινηθεί πέρα τα στερεότυπα. Ενώ λοιπόν, όπως είναι αναμενόμενο από έναν αριστερό, σε πολλά σημεία του βιβλίου εξάρει την αγωνιστικότητα, την ανιδιοτέλεια, την αυτοθυσία, καθώς και την αφοσίωση των κομμουνιστών στο κόμμα ακόμα και όταν αυτό τους απέρριπτε, ο συγγραφέας δεν διστάζει να μιλήσει για τις μαύρες σελίδες της Αριστεράς, τόσο τις γνωστές όσο και τις «ξεχασμένες». Δηλαδή για τη δολοφονία του Δαμασκόπουλου (σελ 200)• για την καταδίκη του Άρη (σελ 56)• για τα βασανιστήρια και τις δολοφονίες στο Μπούλκες (σελ 82) καθώς και για την επαναπροώθηση στην Ελλάδα ενενήντα εννιά ΕΛΑΣιτών• για τις εκτελέσεις των ανώτερων αξιωματικών Γιαννούλη και Γεωργιάδη (σελ 93) προκειμένου να αποσειστούν οι ευθύνες στρατιωτικών ηττών από την ηγεσία• για τις διώξεις και τα βασανιστήρια σε βάρος των ανταρτών της 7ης Μεραρχίας του ΔΣΕ σε βουλγαρικό έδαφος υπό την εποπτεία της ηγεσίας του ΚΚΕ ΔΣΕ (σελ 106) • για την εξόντωση του Καραγιώργη (σελ 144) και τη συκοφάντηση του Πλουμπίδη (σελ 198)• για τους ναυτεργάτες και τους πιλότους που θεωρήθηκαν ύποπτοι, ενώ είχαν παρατήσει τα πάντα για να βγουν στο βουνό (σελ 185)• για τη διαφθορά στην Τασκένδη και τις μίζες του Φουρκιώτη (σελ 248).

 

Αποσταλινοποίηση με σταλινικές μεθόδους

 
Ο Τσέκερης κινείται έξω από τα στερεότυπα και στην εξιστόρηση της διαδικασίας αποσταλινοποίησης του ΚΚΕ που οδήγησε στην καθαίρεση του Ζαχαριάδη. Διαδικασία στενά συνδεδεμένη με τη μάχη για την εξουσία στο ΚΚΣΕ, που διεξήχθη από το Μάρτη του 1953 όταν πέθανε ο Στάλιν, μέχρι τον Φλεβάρη του ’56, όταν το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ εξέλεξε τον Χρουτσόφ και καταδίκασε τη σταλινική περίοδο.
Ο Ζαχαριάδης δεν καθαιρείται μετά από μια δημοκρατική εσωκομματική διαδικασία του ΚΚΕ. Αντιθέτως, αυτό που συμβαίνει είναι ότι στο περιθώριο του 20ου Συνέδριου του ΚΚΣΕ (Φλεβάρης 1956) συγκροτείται μια Διεθνής Επιτροπή των Αδερφών Κομμουνιστικών Κομμάτων (σελ 315) η οποία επικαλούμενη το «ανώμαλο εσωκομματικό καθεστώς» στο ΚΚΕ, παρεμβαίνει βάναυσα στα εσωτερικά του Κόμματος. Η Διεθνής Επιτροπή πειθαναγκάζει τα μέλη της ΚΕ του Κόμματος να ψηφίσουν την καθαίρεση του Ζαχαριάδη στην 6η Ολομέλεια (σελ 326), ένα μήνα μόλις μετά την 5η Ολομέλεια όπου η ίδια ΚΕ τον είχε στηρίξει ανεπιφύλακτα…
Η σύγκρουση όμως δεν θα σταματήσει με την καθαίρεση του Ζαχαριάδη. Θα συνεχιστεί με επίκεντρο την Τασκένδη των 17.000 πολιτικών προσφύγων, όπου ήδη στις 9 και 10 Σεπτέμβρη του 1955 είχαν λάβει χώρα αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ ζαχαριαδικών και αντιζαχαριαδικών (σελ 247). Στην Τασκένδη η νέα ηγεσία του ΚΚΕ είναι αντιμέτωπη με το δυσάρεστο γεγονός ότι οι ζαχαριαδικοί έχουν την πλειοψηφία στη βάση (σελ 334). Το οξύμωρο είναι ότι στην Τασκένδη οι «σταλινικοί» υπερασπίζονται την εσωκομματική δημοκρατία και την τήρηση του Καταστατικού κόντρα στην «αντισταλινική» ηγεσία του κόμματος. Το πρόβλημα της ανυπάκουης ζαχαριαδικής πλειοψηφίας θα επιλυθεί με 2.400 διαγραφές, διώξεις από τους εργασιακούς χώρους και τα πανεπιστήμια, κι εντέλει με εκτοπίσεις βετεράνων του Δημοκρατικού Στρατού στη Σιβηρία. Στη Σιβηρία θα εκτοπιστεί και ο ίδιος ο Ζαχαριάδης. Εκεί θα αυτοκτονήσει την 1η Αυγούστου 1973
Εν ολίγοις, η αποσταλινοποίηση του ΚΚΕ έγινε με καθ’ όλα σταλινικές μεθόδους.

 

Μια ερμηνεία της ιστορίας έξω από τις νόρμες

 
Θα ήταν λάθος να πιστέψει κανείς ότι ο Τσέκερης «χαρίζεται» στον Ζαχαριάδη. Στην κριτική απέναντί του είναι πολύ σκληρός (σελ 408): «Εκμηδένισε τη δυνατότητα κριτικής σκέψης μέσα στο κόμμα και κυνήγησε ανελέητα τους διαφωνούντες, κατασυκοφαντώντας τους και εξοντώνοντας όσους μπορούσε προσωπικά. Ήταν ακραία συγκεντρωτικός, έφτασε στον παραλογισμό προκειμένου να δικαιολογήσει τα λάθη του και αισθάνθηκε πιο άνετα επιλέγοντας συνεργάτες μετρίων δυνατοτήτων…. Οδήγησε το ελληνικό αριστερό κίνημα σε μια συντριπτική ήττα την οποία ο ίδιος δεν παραδέχτηκε ποτέ»
Αυτό που επιχειρεί ο Τσέκερης είναι να «ξεφύγει από τη μονόπλευρη αφήγηση και να προσεγγίσει τα γεγονότα με κριτικό τρόπο και από διαφορετικές οπτικές γωνίες» (σελ 22). Η βασική έγνοια του είναι να μη γράψει μια ακόμα απολογία κάποιου από τα επιμέρους ρεύματα του κομμουνιστικού κινήματος, να μην περάσει τα γεγονότα από τον παραμορφωτικό φακό της πολιτικής σκοπιμότητας, να μην είναι γραμμένη η αφήγησή του «ανάλογα με τη στάση του κάθε στελέχους σε μετέπειτα εσωκομματικές καταστάσεις, διασπάσεις και κρίσεις» (σελ 251).
Κατά συνέπεια, ο Τσέκερης δεν στηλιτεύει μόνο τις αυταρχικές μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον των ζαχαριαδικών, αλλά πιστώνει στον ίδιο τον Ζαχαριάδη τις μεγάλες ηγετικές ικανότητές του (σελ 409). Δείχνει επίσης ότι οι κατηγορίες εναντίον του για «αντισοβιετισμό» και «αριστερισμό» πολύ δύσκολα μπορούν να σταθούν (σελ 420-417).
Το «Μια ιστορία, αλλιώς…» έχει βέβαια αδυναμίες. Λείπει ένα κεφάλαιο για τον Ζαχαριάδη και το ΚΚΕ του Μεσοπολέμου που θα φώτιζε καλύτερα όσα συνέβησαν αργότερα. Επιπλέον, δεν συμφωνώ με την άποψη του Τσέκερη ότι ο Ζαχαριάδης υπερασπίστηκε γενικώς την ισοτιμία του ΚΚΕ με το ΚΚΣΕ. Ο Ζαχαριάδης αντιστάθηκε στο χρουτσοφικό ΚΚΣΕ που είναι διαφορετικό πράγμα από το σταλινικό ΚΚΣΕ. Τέλος, θα έπρεπε να είναι πιο συγκρατημένος στις κρίσεις του για τη συμπεριφορά του μηχανισμού του ΚΚΣΕ, δεδομένης της έλλειψης ιστορικών τεκμηρίων.
Πέρα όμως από τις όποιες αδυναμίες, το «Μια ιστορία, αλλιώς» είναι ένα βιβλίο που δίνει λαβή για προβληματισμό και ελπίζω να αποτελέσει το έναυσμα για μια προσπάθεια νηφάλιου αναστοχασμού της ιστορίας της Αριστεράς. Αξίζει να διαβαστεί.

 
Γιάννης Αλμπάνης

Περισσότερα

Η βία του Ζορζ Λαμπικά

labica

Δημοσιεύτηκε στην Εποχή της 9/11/2014

 

Είχα την τύχη πριν μια δεκαετία περίπου να ακούσω την εισήγηση του Ζορζ Λαμπικά σχετικά με τη βία στο συνέδριο Μαρξ στο Παρίσι. Η εντύπωση που μού προκάλεσε η προσέγγιση του μαρξιστή φιλόσοφου ήταν διπλή. Από τη μια μεριά, η επιμονή του σε αυτά που (θα έπρεπε να) είναι τα αυτονόητα για την Αριστερά, αποτέλεσαν πραγματική διανοητική ανάσα μέσα στην κλίμα ασφυξίας που έχει δημιουργηθεί στη Γαλλία από την καθολική ηγεμονία της καθεστωτικής σκέψης. Από την άλλη, πολλές από τις απαντήσεις του Λαμπικά στα φλέγοντα ερωτήματα που σχετίζονται με τη βία δεν με ικανοποίησαν πλήρως.
Την από δεκαετίας πρώτη εντύπωσή μου για τη σκέψη του Λαμπικά, επιβεβαίωσε σε μεγάλο βαθμό το βιβλίο «Η βία; Ποια βία;» που εκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Εκτός Γραμμής σε μετάφραση των Χρήστου Βαλλιάνου και Τάσου Μπέτζελου (ο πρόλογος και το επίμετρο είναι του Στάθη Κουβελάκη). Το βιβλίο αποτελείται από έξι εκτενή άρθρα που επιχειρούν να πραγματευτούν από μαρξιστική σκοπιά το ζήτημα της βίας.

 

Ριζοσπαστική σκέψη συνδεδεμένη με την πολιτική δράση

 
Ο πρόλογος και το επίμετρο του Στάθη Κουβελάκη δεν φωτίζουν μόνο τη φιλοσοφική και πολιτική διαδρομή του Λαμπικά. Δίνουν επίσης την ευκαιρία στον έλληνα αναγνώστη για μια πρώτη γνωριμία με το λησμονημένο σήμερα σύμπαν του γαλλικού μαρξισμού των δεκαετιών ’60 και ’70. Ο Κουβελάκης ως προς το φιλοσοφικό έργο του, εγγράφεται σε αυτήν ακριβώς την παράδοση του γαλλικού μαρξισμού.
Δύο πράγματα θα πρέπει να κρατήσουμε από τη βιογραφία του Ζορζ Λαμπικά (1930-2009). Το πρώτο είναι ότι η φιλοσοφική σκέψη του ήταν πάντοτε συνδεδεμένη με την πολιτική δράση του. Παράλληλα με μια αξιοσημείωτη ακαδημαϊκή πορεία, ο Λαμπικά βρέθηκε σταθερά στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων, είτε επρόκειτο για το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα της Αλγερίας είτε για την προσπάθεια της αριστερής πτέρυγας του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας να αποτρέψει την ενσωμάτωση του κόμματος στο πλαίσιο της κυρίαρχης πολιτικής. Η βιογραφία του Λαμπικά μάς θυμίζει ότι μια παλιότερη γενιά ριζοσπαστών φιλοσόφων δεν ήταν εσώκλειστη στα πανεπιστημιακά campus, αλλά διαλεγόταν συνεχώς με τους δρόμους και δεν απέφευγε τα ρίσκα οχυρωμένη στην ακαδημαϊκή ασφάλεια –ο Λαμπικά, Γάλλος ων, αναγκάστηκε να βγει στην παρανομία λόγω της στράτευσής του στον αγώνα της Αλγερίας.
Το δεύτερο χαρακτηριστικό του που πρέπει να κρατήσουμε, είναι η επιμονή του στις ιδέες του, παρά την πολιτική και ακαδημαϊκή περιθωριοποίηση που αυτή συνεπαγόταν. Ο Λαμπικά επέμεινε στον μαρξισμό ακόμα και όταν θεωρούταν πλέον θλιβερό απομεινάρι ενός ξεχασμένου παρελθόντος. Επέμεινε επίσης σε θέσεις που όχι μόνο δεν ήταν (και δεν είναι) δημοφιλείς, αλλά σχεδόν αποκλείονται εξ ορισμού από το δημόσιο διάλογο στη Γαλλία: επικαιρότητα της επανάστασης, αδιαπραγμάτευτη αντίθεση με τον ιμπεριαλισμό, υπεράσπιση της επαναστατικής βίας. Η πορεία του Λαμπικά χαρακτηρίζεται από την πολιτική συνέπεια και τη διανοητική εντιμότητα.

 

Η βία δεν είναι έννοια

 

Ο αναγνώστης του «Η βία; Ποια βία» μπορεί να εκτιμήσει ότι τα επιχειρήματα του Λαμπικά δεν βρίσκουν την ανάπτυξη που θα τους αντιστοιχούσε. Ωστόσο, ας έχουμε στο νου ότι τα άρθρα που συμπεριλήφθηκαν στην έκδοση της Εκτός Γραμμής πρέπει να διαβαστούν ως προλεγόμενα μιας μελλοντικής μετάφρασης στα ελληνικά του «Θεωρία της Βίας», που είναι το «μεγάλο» έργο του φιλοσόφου και όπου αναπτύσσονται διεξοδικά οι απόψεις του.
Αφετηριακή θέση του Ζορζ Λαμπικά είναι ότι η βία δεν αποτελεί φιλοσοφική έννοια (σελ. 33). Οι άπειρες εκφάνσεις της, που διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ τους, δεν έχουν κοινό παρονομαστή. Η βία μπορεί να κριθεί μόνο εν καταστάσει (σελ. 49). Δηλαδή δεν υπάρχει «βία ως τέτοια». «Η έκταση της βίας είναι αξιοσημείωτη και αψηφά εμφανώς κάθε είδους καταγραφή: από τις «αντικοινωνικές συμπεριφορές» στις σφαγές, από τις βρισιές στην τρομοκρατία, από το έγκλημα πάθους στα βασανιστήρια, από την παιδοφιλία στην επανάσταση» (σελ.56). «Το συμπέρασμα είναι αμείλικτο για τον φιλόσοφο. Η έκταση της βίας είναι σχεδόν άπειρη και η κατανόηση της είναι σχεδόν μηδενική».

 

Έκρηξη της συστημικής βίας

 
Ο Λαμπικά υπενθυμίζει ότι η «βία είναι ο πραγματικός εργοδηγός της καπιταλιστικής συσσώρευσης» (σελ. 63). Αυτό το σύστημα που διαρκώς ομνύει στη μη βία, στηρίζεται σε «δύο είδη βίας που εκδηλώνονται αφενός στη διασύνδεση οικονομικής παραγωγής και κρατικής δύναμης (για παράδειγμα της δύναμης των όπλων) και αφετέρου στον πόλεμο (χρήση των όπλων)» (σελ 65).
Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης η σύμφυτη με τον καπιταλισμό συστημκή βία οξύνεται σε υπερθετικό βαθμό. Κατ’ αρχάς, οι ΗΠΑ διαρκώς προχωρούν σε στρατιωτικές επεμβάσεις έξω από κάθε νομικό πλαίσιο προκειμένου να εμπεδώσουν την πλανητική κυριαρχία τους και να αποτρέψουν κάθε πιθανότητα «εθνικής ανάπτυξης» που δεν συνάδει με τα συμφέροντά τους (σελ 80). Επιπλέον, παρακολουθούμε την παρόξυνση της οικονομικής ή «σιωπηλής» βίας, που έχει σα συνέπειες τη σκλήρυνση της εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας, την υποταγή της πολιτικής σφαίρας στο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, την εξατομίκευση των εργαζομένων.
Παράλληλα, η λεγόμενη αντιτρομοκρατική σταυροφορία σηματοδοτεί την επιβολή ενός «συστήματος αστυνόμευσης χωρίς προηγούμενο» (σελ 82). Οι πολιτικές ελευθερίες φαλκιδεύονται, η αντίσταση απονομιμοποιείται, ο μουσουλμάνος «Άλλος» δαιμονοποιείται. Μάλιστα «η κρατική τρομοκρατία έχει ως αποτέλεσμα μια πραγματική επιμόλυνση, καθώς προκαλεί συνεχώς «τρομοκρατικές» πράξεις, που υποτίθεται ότι αντιμάχεται» (σελ 85).

 

Το παράδοξο της «μη βίας»

 
Το παράδοξο της εποχής μας είναι ότι ενώ σημειώνεται πρωτοφανής όξυνση της βίας σε πλανητικό επίπεδο, για παγκοσμιοποίηση της βίας κάνει λόγο ο Λαμπικά, εντούτοις, ποτέ άλλοτε στο παρελθόν δεν ήταν τόσο ηγεμονική η καταδίκη της βίας (σελ 93). Βέβαια η καταδίκη της βίας δεν είναι τόσο γενική όσο παρουσιάζεται. Όπως εύστοχα επισημαίνει ο Κουβελάκης στο επίμετρό του «στην καταδίκη της βίας απ’ όπου και αν προέρχεται, το απ’ όπου σημαίνει απλώς απ’ όποια θέση δεν βρίσκεται εντός της περιμέτρου της κρατικής βίας» (σελ 182).
Ο Λαμπικά επιμένει ότι η καταδίκη γενικώς της προσφυγής στη βία παράγει μια απολογητική τής συναίνεσης, απαξιώνει την αντίσταση και οδηγεί σε μια σύγχρονη μορφή εθελοδουλείας (σελ 73). Η βία μπορεί να είναι μια πολιτικά νόμιμη απάντηση των κυριαρχούμενων στη βία και την καταπίεση που υφίστανται, ακολουθώντας την εξίσωση Βία/Οδύνη/αντι-Βία (σελ 77 και 60). Ωστόσο, η αντι-βία των κυριαρχούμενων δεν είναι πανάκεια. Οι κυριαρχούμενοι δεν προκρίνουν την επιλογή της βίας γιατί αυτοί είναι πάντοτε τα πρώτα θύματά της. Για την ακρίβεια, για τους κυριαρχούνενους «η βία δεν είναι αντικείμενο επιλογής» (σελ 94). Απορρέει πάντα από την οδύνη της βίας που συστηματικά υφίστανται καθώς και από τον συσχετισμό δυνάμεων που διαμορφώνεται. Για τον Λαμπικά ενώ η προσφυγή στην επαναστατική αντι-βία είναι πολιτικά νόμιμη, οι ειρηνικές μορφές πάλης πρέπει να προτιμώνται, όταν αυτό είναι εφικτό.

 

Ερωτήματα

 
Με την επιφύλαξη ότι τα κείμενα του «Η βία; Ποια βία» δεν συνιστούν ολοκληρωμένη πραγματεία, εγείρονται ορισμένα ερωτήματα αναφορικά με τον στοχασμό του Ζορζ Λαμπικά. Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι όντως η βία δεν αποτελεί έννοια (αν και για το αντίθετο έχουμε ισχυρές ενδείξεις), η πολιτική βία γενικά, και ειδικά η επαναστατική βία, δεν μπορούν να θεωρηθούν έννοιες φιλοσοφικά προσδιορίσιμες; Επιπλέον, οι διαφορετικοί βαθμοί οξύτητας των διαφόρων μορφών βίας δεν χρήζουν ιδιαίτερης ανάλυσης, αντί να ομογενοποιούνται εν τέλει στη χοάνη μιας απροσδιόριστης γενικής έννοιας της «βίας»; Είναι το ίδιο βία η απόλυση με τη δολοφονία; Τέλος, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς ότι οι «κυριαρχούμενοι» αυτοί καθαυτοί δεν κάνουν καμία πολιτική επιλογή. Τις επιλογές τις κάνουν οι (πολιτικές, συνδικαλιστικές, κινηματικές) οργανώσεις τους. Και αυτές οι επιλογές έχουν πάντοτε τη σφραγίδα της υποκειμενικότητας. Δεν απορρέουν δηλαδή αυτομάτως ούτε από την καταπίεση, αλλά και ούτε από το συσχετισμό δύναμης.
Ανεξάρτητα πάντως από τις όποιες διαφωνίες, το «Η βία; Ποια βία» πρέπει να διαβαστεί από τον κόσμο της Αριστεράς. Δίνει τροφή στον προβληματισμό και αποτελεί αντίδοτο στην άνωθεν επιβαλλόμενη ενιαία συναινετική σκέψη.

Γιάννης Αλμπάνης

Περισσότερα

Να πέσει η κυβέρνηση με τους όρους της Αριστεράς

red flag

Δημοσιεύτηκε στο Rednotebook.gr στις 25/10/2014

 

Το τελευταίο διάστημα έχει γίνει φανερό ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα πολιτική συγκυρία. Η κυβέρνηση παραπαίει, ενώ ούτε καν η ψήφος εμπιστοσύνης δεν της προσέφερε λίγες στιγμές ηρεμίας. Αντιθέτως, ο ΣΥΡΙΖΑ αποκτάει συνεχώς νέα ορμή, ξεπερνάει «ταβάνια» και φτάνει το όριο της αυτοδυναμίας, προσεγγίζοντας συνεχώς τον ιστορικό στόχο της αριστερής κυβέρνησης.

Βασικοί σταθμοί στη νέα άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξαν:

• Η μεγάλη νίκη στις ευρωεκλογές που πέραν ότι είχε αυτή καθεαυτή βαρύνουσα πολιτική σημασία, λειτούργησε απελευθερωτικά για την κοινωνία, αποδαιμονοποιώντας την προοπτική μιας αριστερής κυβέρνησης στην Ελλάδα. Ο ΣΥΡΙΖΑ νίκησε και δεν άνοιξε η γη να μας καταπιεί.

• Η αδυναμία της κυβέρνησης να αναδιαρθρώσει το φορολογικό σύστημα και να επεκτείνει τη φορολογική βάση μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής, με τον ΕΝΦΙΑ να υπονομεύει εκ νέου τις παραδοσιακές σχέσεις εκπροσώπησης των κυβερνητικών κομμάτων με μικροαστικά στρώματα.

• Η εξαιρετική παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ που απέδειξε την προγραμματική στιβαρότητα του ΣΥΡΙΖΑ. Χωρίς να δώσει λαϊκιστικές κι εξαρχής ανεδαφικές υποσχέσεις, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ παρουσίασε ένα οικονομικό πρόγραμμα που διέπεται από αριστερή λογική και είναι σαφώς προσανατολισμένο στη στήριξη των φτωχών. Ο ΣΥΡΙΖΑ θέτει ενώπιον της κοινωνίας μια άμεσα πραγματοποιήσιμη προγραμματική πρόταση στον αντίποδα των μνημονίων και του νεοφιλελευθερισμού.
Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι η νέα άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ δεν οφείλεται μόνο στο προφανές αδιέξοδο της μνημονιακής πολιτικής, αλλά και στη δική του θετική παρέμβαση, στη δική του προγραμματική πρόταση.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι η επιτυχημένη παρουσία στη ΔΕΘ δεν θα είχε επιτευχθεί χωρίς την επίπονη συλλογική προσπάθεια που προηγήθηκε. Για πολλοστή φορά αποδεικνύεται ότι είναι η συλλογική λειτουργία που φέρνει τα καλύτερα αποτελέσματα. Η δημοκρατική συμμετοχή δε διασφαλίζει μόνο την ισοτιμία όλων, αλλά οδηγεί στη βέλτιστη αξιοποίηση της συλλογική διάνοιας. Οι μεγάλες προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας απαιτούν περισσότερη δημοκρατία και μεγαλύτερη συμμετοχή.

Απέναντι στην προεδρική εκλογή

Αναμφίβολα, η επερχόμενη προεδρική εκλογή αποτελεί σημείο καμπής για τα πολιτικά πράγματα. Δίνει τη δυνατότητα να ανατραπεί η κυβέρνηση προτού ολοκληρώσει το καταστροφικό έργο της, δηλαδή την εμπέδωση του μνημονιακού καθεστώτος. Η ευκαιρία της προεδρικής εκλογής δεν μπορεί και δεν πρέπει να πάει χαμένη. Για τη διαμόρφωση ενός θετικού συσχετισμού στην ψηφοφορία για τον πρόεδρο πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια.

Ωστόσο, θα πρέπει να προσέξουμε να μην εξελιχθεί η προεδρική εκλογή σε μονοθεματική ενασχόληση του πολιτικού δυναμικού του ΣΥΡΙΖΑ. Η εμβάθυνση του προγράμματος και οι κινηματικές παρεμβάσεις πρέπει να συνεχιστούν ακόμα πιο ενισχυμένες. Ο λόγος δεν είναι μόνο το ότι δεν μπορούμε να στοιχηματίσουμε όλο το πολιτικό κεφάλαιό μας σε ένα εγχείρημα αβέβαιης εξέλιξης. Πολύ πιο σημαντικό είναι ότι ένα στιβαρό πρόγραμμα σε συνδυασμό με την κοινωνική εγρήγορση, θα μας είναι ακόμα πιο αναγκαία σε περίπτωση αίσιας έκβασης της προεδρικής εκλογής. Το πρόγραμμα είναι ο οδηγός μιας αριστερής κυβέρνησης, ενώ τα κινήματα συνιστούν τα βασικά στηρίγματά της και τους θεματοφύλακες της πολιτικής συνέπειας της.

Επιπλέον, η επιχείρηση της διαμόρφωσης των συσχετισμών μέσα στη Βουλή δεν πρέπει να γίνει με τους όρους της αστικής πολιτικής. Απέναντι στις όποιες συνδιαλλαγές του κυβερνητικού μπλοκ, επ’ ουδενί πρέπει να δοθεί η εντύπωση ότι γίνεται ένα ανάλογο σαφάρι από την αντίθετη πλευρά. Ο ΣΥΡΙΖΑ επιδιώκει την ανατροπή της κυβέρνησης σεβόμενος τους κανόνες της πολιτικής δεοντολογίας και το συναίσθημα ολόκληρου του κόσμου της Αριστεράς– αυτή ήταν άλλωστε η κατεύθυνση που ορθώς συμφωνήθηκε στην τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής. Παλεύουμε για τους 121, αλλά δεν θα θυσιάσουμε την ψυχή μας για να το πετύχουμε. Η Αριστερά κάνει πολιτική, αλλά δεν κάνει αστική πολιτική. Και αυτή η αριστερή πολιτική διεξάγεται τόσο στους θεσμούς, όσο και μέσα στα κινήματα προκειμένου να συγκροτηθεί ένας κοινωνικός συσχετισμός τόσο ισχυρός που θα καταστήσει αναπότρεπτη την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Θα πρέπει τέλος να τονιστεί ότι υπάρχουν τρία συνδεόμενα, πλην απολύτως διακριτά, πεδία για την εκτύλιξη της πολιτικής των συμμαχιών μας. Το πρώτο είναι η προεδρική εκλογή, το δεύτερο είναι η κατάρτιση των εκλογικών λιστών και το τρίτο η συγκρότηση της κυβέρνησης της Αριστεράς. Καθένα από τα τρία επίπεδα διέπεται από μια ιδιαίτερη πολιτική οικονομία, με κοινές βέβαια βασικές συντεταγμένες. Η διεύρυνση είναι απαραίτητη για να ισχυροποιηθεί σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ και αύριο η αριστερή κυβέρνηση. Η διεύρυνση όμως δεν μπορεί να τραυματίσει το ηθικό πλεονέκτημα του ΣΥΡΙΖΑ και να υπονομεύσει τη συνοχή της επόμενης κοινοβουλευτικής ομάδας του. Δεν μπορεί επίσης στο όνομα της διεύρυνσης να απαξιώνονται τα μέλη του κόμματος που σε κρίσιμες στιγμές το πήραν στην πλάτη τους.

Επιμονή στο σύνολο της πολιτικής ατζέντας μας

Μπαίνοντας, όπως όλα δείχνουν, στην τελική ευθεία για την κυβέρνηση της Αριστεράς, θα πρέπει να προσέξουμε να μη συρρικνωθεί η ατζέντα μας στο μίνιμουμ. Μνημόνιο δεν είναι μόνο η οικονομική εξαθλίωση, αλλά και η καταρράκωση της δημοκρατίας. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι μόνο το μεγάλο αντιμνημονιακό κόμμα, αλλά και το κόμμα των δικαιωμάτων, το κόμμα της χειραφέτησης των φτωχών.

Η αριστερή διέξοδος από την οικονομική κρίση, δεν προϋποθέτει μόνο την κατάργηση του μνημονιακού πλαισίου, τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους και την κρατικοποίηση των τραπεζών. Το ζητούμενο για μας δεν είναι να ισχυροποιήσουμε την αριστερή μας ταυτότητα εντός του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά να αναδείξουμε το εύρος των εναλλακτικών συνεργατικών λύσεων που χρειάζονται για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες των πολλών. Αυτή η διευρυμένη ατζέντα είναι που απαιτεί τη μεγάλη στροφή στην κοινωνική και περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομία, που μπορεί να συμβάλει στην αξιοπρεπή επιβίωση των αποκλεισμένων, να επανανοηματοδοτήσει την ίδια την έννοια της παραγωγής και να αντιμετωπίσει την οικολογική κρίση –που είναι σύμφυτη με την οικονομική.

Ομοίως, η αποκατάσταση της δημοκρατίας δεν περιορίζεται στην (επείγουσα) επανεκκίνηση του κοινοβουλίου μετά τη μνημονιακή αδρανοποίησή του. Για μας δημοκρατία σημαίνει επίσης θεσμοθέτηση μορφών λαϊκής συμμετοχής και διαβούλευσης, δημιουργία μια πραγματικά πλουραλιστικής δημόσιας τηλεόρασης, κατάργηση του απαρτχάιντ σε βάρος των μεταναστών, πλήρης αναγνώριση των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων, διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας, τερματισμός της αστυνομικής αυθαιρεσίας.

Με πίστη στις αξίες της Αριστεράς

Βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ στο Συμβάν της αριστερής κυβέρνησης. Τούτη τη στιγμή του ιλίγγου της ιστορικής τομής, πρέπει περισσότερο από ποτέ να παραμείνουμε νηφάλιοι και να συνεχίσουμε στο δρόμο που μας έφερε ως εδώ. Στο δρόμο της εναλλακτικής οικονομικής πρότασης, του διαφορετικού τρόπου άσκησης πολιτικής, των αναγκών και των δικαιωμάτων των πολλών. Με πίστη στις αξίες της Αριστεράς, εμπιστοσύνη στον κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ, με την ακλόνητη πεποίθηση ότι οι λαϊκές δυνάμεις μπορούν να πετύχουν τη μεγάλη ανατροπή.

 

Ευκλείδης Τσακαλώτος, Πάνος Λάμπρου, Λίτσα Κιτσαντά, Κατερίνα Νοτοπούλου, Γιάννης Αλμπάνης

Περισσότερα

Πάμπλο Σολόν: Μέσα στον καπιταλισμό δεν μπορεί να υπάρξει διέξοδος από την κρίση του συστήματος-Γη

solon

Από το Red Notebook

Ο Βολιβιανός Πάμπλο Σολόν ήταν ένας από τους βασικούς ομιλητές στο συνέδριο «Δημοκρατία, Σοσιαλισμός και οράματα για τον 21ο αιώνα» που πραγματοποιήθηκε στο Χάιντεραμπαντ της Ινδίας από τις 7 έως τις 10 Μάρτη. Ο Σολόν υπήρξε εκ των ιδρυτικών μελών του Κινήματος για τον Σοσιαλισμό (MAS) του Έβο Μοράλες. Από το 2009 έως το 2012 ήταν ο πρεσβευτής της Βολιβίας στον ΟΗΕ. Σήμερα είναι ο εκτελεστικός διευθυντής της διεθνούς ΜΚΟ Focus on the Global South (Εστίαση στον Παγκόσμιο Νότο).
Στην τοποθέτησή σας στο συνέδριο τονίσατε ότι η τρέχουσα κρίση δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι συνολικά συστημική και γι΄ αυτό απαιτεί συστημικές εναλλακτικές λύσεις. Θα μπορούσατε να αναπτύξετε την άποψή σας;

Προφανώς εκτυλίσσεται μια οικονομική κρίση, μια οικολογική κρίση και μια διατροφική κρίση. Όλες αυτές οι κρίσεις συνιστούν την κρίση του συστήματος. Κι όταν λέω σύστημα, εννοώ το σύστημα-Γη. Είναι πολύ εύκολο να το καταλάβουμε εάν εξετάσουμε το κλίμα. Το επίπεδο του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, τα τελευταία οχτακόσιες χιλιάδες χρόνια, ουδέποτε ξεπέρασε το όριο των 300 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο). Τα τελευταία 150 χρόνια, εξαιτίας του καπιταλιστικού συστήματος, έχει φτάσει τα 400 ppm. Κάτι που έχει επίπτωση στην αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 0,86 °C. Κι αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα. Ο κύκλος του νερού αλλάζει, οι πάγοι λιώνουν. Όλες οι κρίσεις συνδέονται μεταξύ τους. Η διατροφική κρίση συνδέεται με την κλιματική κρίση. Η κλιματική κρίση δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική κρίση, αλλά συνδέεται ευθέως με την οικονομική κρίση. Θα πρέπει, λοιπόν, να αντιμετωπίσουμε συνολικά το ζήτημα. Δεν μπορούμε να επιλύσουμε τη διατροφική κρίση ανεξάρτητα από την οικονομική κρίση. Όλες οι κρίσεις προκλήθηκαν από το καπιταλιστικό σύστημα. Τώρα όμως ξεπερνάνε τα όριά του, ο καπιταλισμός δεν μπορεί να ελέγξει όσα έχει κάνει στο σύστημα-Γη. Χρειαζόμαστε λοιπόν συνολικές συστημικές εναλλακτικές λύσεις. Δεν μπορούμε να βρούμε διέξοδο απλά με μια οικονομική πρόταση.

Είναι δυνατόν να αντιμετωπίσουμε την τεράστια φτώχεια που μαστίζει τον πλανήτη προστατεύοντας ταυτόχρονα το περιβάλλον;

Συνολικά, οι πλουτοπαραγωγικές πηγές του πλανήτη μπορούν να καλύψουν τις θεμελιώδεις ανάγκες όλων μας. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει φτώχεια. Η φτώχεια δεν οφείλεται στην έλλειψη παραγωγής, αλλά στο ότι αυτή είναι συγκεντρωμένη σε ένα πολύ μικρό μέρος του πληθυσμού, η σπατάλη του οποίου είναι τεράστια. Μια τέτοια συγκέντρωση δεν είναι μόνο μη βιώσιμη, αλλά και απαράδεκτη, αφού, την ίδια στιγμή, πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι πεινάνε. Το πρόβλημα δεν έγκειται λοιπόν στην έλλειψη πλουτοπαραγωγικών πηγών, αλλά στον τρόπο με τον οποίο διανέμονται. Η διανομή είναι πολύ άνιση, τόσο στο επίπεδο των τάξεων όσο και στο επίπεδο των χωρών. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αντιληφθούμε την αναδιανομή τόσο με παγκόσμιους όσο και με εθνικούς όρους. Σε κάποιες χώρες θα πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη σε ορισμένους τομείς για να καταστεί δυνατή η κάλυψη των βασικών αναγκών του πληθυσμού.

Για παράδειγμα, σήμερα στην Ινδία δεν παράγεται αρκετή ενέργεια για να καλύψει τις βασικές ανάγκες όλου του πληθυσμού της. Την ίδια στιγμή στην Ινδία, αλλά και σε άλλες χώρες, ένα 10-15% καταναλώνει περισσότερο από το 50% της ενέργειας που παράγεται στη χώρα. Στο πλαίσιο της αναδιανομής, θα πρέπει να μειώσουμε το επίπεδο κατανάλωσης αυτού του τμήματος του πληθυσμού που σήμερα υπερκαταναλώνει, για να μπορέσουμε να καλύψουμε τις βασικές ανάγκες όλων αυτών που καταναλώνουν λιγότερο από όσο αντιστοιχεί στην κάλυψη των βασικών αναγκών τους. Πιστεύω ότι είναι εφικτό να τα καταφέρουμε, όχι όμως στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος. Στον καπιταλισμό δεν υπάρχει ορθολογισμός, δεν μπορείς να πεις «ας βρούμε το μέσο σημείο μεταξύ των αναγκών των ανθρώπων και των αναγκών της Γης».

Η λογική του καπιταλισμού είναι να βγάζεις κέρδη, κι άλλα κέρδη, και ακόμα περισσότερα κέρδη. Το σημείο-κλειδί στο καπιταλιστικό σύστημα είναι να βγάλεις το μάξιμουμ όφελος από το κεφάλαιό σου, χωρίς να έχει σημασία το πώς αυτό θα επιτευχθεί. Δεν έχει σημασία αν θα δώσεις χαμηλότερους μισθούς, αν θα απολύσεις εκατό χιλιάδες εργαζόμενους, αν θα καταστρέψεις ένα βουνό ή ένα ολόκληρο δάσος. Το μόνο που έχει σημασία είναι να βγάλεις κέρδος. Αποδεχόμενοι την κυρίαρχη λογική του καπιταλιστικού συστήματος δεν μπορούμε να επιλύσουμε την συστημική κρίση, γιατί είναι ακριβώς ο καπιταλισμός που την προκάλεσε.

Αναφέρεστε πολύ στην έννοια της Μητέρας-Γης, που είναι διαφορετική από τη Μητέρα-Φύση. Θα μπορούσατε να μας μιλήσετε παραπάνω γι΄ αυτήν την έννοια;

Οι ιθαγενείς της Λατινικής Αμερικής όταν χρησιμοποιούν την έννοια Μητέρα-Γη (Πάτσα Μάμα) δεν αναφέρονται μόνο στη φύση. Αναφέρονται στην κοινότητα της Γης που περιλαμβάνει τη φύση, όπως επίσης και τους ανθρώπους. Η αντίληψη των ιθαγενών είναι ότι πρέπει να ζούμε όλοι μαζί σε αρμονία, άνθρωποι και φύση. Η φύση δεν είναι μόνο τα φυτά και τα ζώα, αλλά και τα βράχια, τα ποτάμια, η ατμόσφαιρα. Η ιθαγενική σκέψη αποδεικνύεται πλέον πολύ επιστημονική, γιατί η πλειονότητα των επιστημόνων πιστεύουν ότι ζούμε στο ζωντανό σύστημα-Γη. Το σύστημα-Γη βρίσκεται σε διαρκή κίνηση και αλλαγή. Διέπεται από νόμους και αποτελείται από αλληλοσυνδεόμενους ζωτικούς κύκλους. Αν σπάσεις έναν από αυτούς τους κύκλους, τότε θα σπάσει κι ο επόμενος, και τότε θα αλλάξει συνολικά το σύστημα-Γη. Η υπερβολική συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα έχει άμεσες επιπτώσεις στον κύκλο του νερού, αφού θα λιώσουν οι πάγοι κοκ. Όλα συνδέονται σε μια εύθραυστη ισορροπία.

Μπορεί να υπάρξουν ορισμένες διαφοροποιήσεις, αλλά αν το τραβήξεις πολύ μακριά, τότε θα επηρεαστεί η ζωή όπως την ξέρουμε. Ο πλανήτης Γη θα συνεχίσει να υπάρχει για εκατομμύρια και εκατομμύρια χρόνια. Όμως, η ζωή όπως την ξέρουμε (και δεν εννοώ μόνο την ανθρώπινη ζωή), θα αλλάξει. Η έννοια της Μητέρας-Γης σημαίνει λοιπόν ότι εμείς οι άνθρωποι είμαστε οι γιοί και οι κόρες της Γης, κι επειδή έχουμε συνείδηση πρέπει να νοιαζόμαστε για το σύνολο του πλανήτη. Πρόκειται για μια πρόταση που δεν αναζητά μόνο την εναλλακτική λύση για μια νέα ανθρώπινη κοινωνία. Είναι η εναλλακτική λύση για μια νέα οικολογική κοινωνία, όπου άνθρωποι και φύση θα βρίσκονται σε διαρκή διάλογο κι αλληλεπίδραση. Οι ιθαγενείς πιστεύουν ότι η φύση μάς μιλάει, αλλά δεν την ακούμε. Πρέπει να μάθουμε να την ακούμε για να αναζητήσουμε την ισορροπία μαζί της. Και δεν θα μπορέσουμε να πετύχουμε αυτήν την ισορροπία με τη φύση, αν δεν έχουμε ισορροπία μεταξύ των ανθρώπων, αν το 1% του πληθυσμού συνεχίζει να παίρνει τα πάντα από το υπόλοιπο 99% και τη φύση.

 

Τη συνέντευξη πήρε ο Γιάννης Αλμπάνης

Περισσότερα